Bütün varlık yoldadır ve her varlık için yolun bir sonu vardır. Yaratıcı, her varlık için bir yol tayin etmiştir. Yol, o varlığın yörüngesini oluşturmaktadır. İnsan hariç bütün varlık yörüngesinde güdüsel olarak yol almaktadır. Yani varlık tabii bir itaat halindedir. İnsana gelince, o farklıdır. Onun farklılığı Yaratıcının ona akıl ve irade vermiş olmasından gelmektedir. Fakat sonuçta insan da yola çıkmış ve bu yolu tamamlamak zorundadır. Yani kaderi bir anlamda bütün varlıkla ortaktır: Başladığı yere dönmek, daireyi tamamlamak.

Ancak insanın, yolu kemal halinde tamamlayabilmesi için iradesini Yaratıcının iradesine teslim etmesi gerekir. Yaratıcının yeryüzünde insana yönelik iradesi ise İslam’dır. Aslında İslam evrenin dinidir. Özel olarak insana vahyedilen bu din, evrensel teslimiyete insanın iradi olarak dâhil olması için bir çağrıdır. Şu halde insanın yörüngesi İslam’dır. Aslında Peygamber (sav), insanı yörüngesine yerleştirmeye çalışan bir kılavuzdur.

İnsan, sorumluluk yaşına gelinceye kadar bir anlamda diğer varlıklar gibidir. Yani ontolojik olarak yörüngededir. Ne zaman ki temyiz gücüne erişir o zaman yörüngeden sapma problemi ortaya çıkar. İşte Peygamber bir anlamda insanı yörüngede tutma çabası güden kişidir. Hz. Peygamber (sav) bir hadisi şeriflerinde “Her doğan çocuk İslam fıtratı üzere doğar. Daha sonra ana-babası onu ya Hıristiyan ya Yahudi ya da Mecusi… yapar” buyurmuştur. (Buhari, Cenaiz,92;Müslim, Kader,22) Hadiste dikkat edilirse Müslüman yapar ifadesi geçmemektedir. Çünkü fıtrat üzere olmak bir anlamda Müslüman olarak dünyaya gelmek demektir. Yani insan yola çıkarken Allah onu doğru yolun başlangıç noktasına bırakıyor.

Bütün varlık kayıtsız ve şartsız Allah ile barışıktır. Kâinattaki muazzam uyum ve ahenk her an bu barışı terennüm etmektedir. Kâinatın bu uyum ve ahengini (barışını) tehlikeye atabilecek tek varlık ise insandır. “Onlar ki, (fıtratlarına) yerleştikten sonra Allah’a karşı taahhütlerini bozarlar, Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi koparıp ayırır ve yeryüzünü fesada verirler: İşte bunlardır hüsrana uğrayanlar. (2-Bakara/27) (Allah’ın buyruklarını umursamaz hale gelen şu) insanların kendi elleriyle yapıp ettikleri sonucunda karada ve denizlerde çürüme ve bozulma başladı: Bu şekilde (Allah), belki (doğru yola) geri dönerler diye yaptıklarının bazı (kötü) sonuçlarını onlara tattıracaktır. (Rum/41). İnsan evrensel barışın bir üyesi olarak bu barışa katılmak istiyorsa İslam’a katılmalı ve evrensel barış korosunun şarkısını terennüm etmelidir. Dolayısıyla İslam barıştır. O halde insanın Müslümanlaşması insanın Allah ile “barış anlaşması” imzalamasıdır. Bir anlamda Peygamber de insanın bu evrensel barışa uyumunu sağlamakla görevli bir barış elçisidir.

Evren belirli yasalara göre işlemektedir. “O ki, göklerin ve yerin egemenliği O’na aittir; soy sop edinmemiştir; egemenliğinde herhangi bir ortağı yoktur; çünkü her şeyi yaratan ve her şeyi belli bir yasalar örgüsüne göre düzene koyan O’dur.” (Furkan: 2) Kur’an bu yasalara sünnetullah adını vermektedir. Her varlık fizyolojik veya biyolojik yasalar ölçüsünde hareket etmektedir. “Allah’ın öteden beri câri olan kanunu budur. Ve sen Allah’ın nizamında hiçbir değişiklik bulamazsın” (Fetih, 23) ““Senden önce gönderdiğimiz resûllerin sünneti budur. Sen bizim sünnetimizde asla bir değişiklik bulamazsın” (İsrâ, 77). Onların teslimiyeti bu yasalar iledir. Yani onlar bir anlamda tabii müslümandır. İnsan ise evrensel kader diyebileceğimiz bu yasalara iradesiyle katılarak iradi Müslüman olur.

İnsanın özgürlüğünü de bu bağlamda değerlendirmek gerekir. Balık suda, kartal gökyüzünde, tohum toprakta özgürdür. Balığın özgürlük talebi ile karaya çıkması onun felaketi demektir. Şu halde insanı özgür kılan, mazisi ile atisi arasındaki bağı koparmadan yaratıldığı hal üzere, safiyetini korumuş olarak onu vuslata erdirecek yoldur. Her şey kendi vatanında, evinde özgürdür. İnsanın vatanı(evi) ise İslam’dır.

İslam bir iptir, köprüdür… “Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı tutunun ve birbirinizden kopmayın…” (Al-İmran:103) İnsanı doğum ile ölüm arasındaki dünya denilen akıntıya kapılmadan sağlıklı bir şekilde öteye taşıyan bir ip ve köprüdür İslam. İnsan her halükarda O’na dönecektir. Yani daire tamamlanacaktır. Asıl mesele yolun nasıl tamamlandığıdır. “Doğrusu ben, kendini Allah’a verenlerdenim”(Fussılet.33) diyerek Şair’in dediği gibi“Uzatma dünya sürgünümü” şuuruyla mı yoksa “ya leyteni küntü turaba” pişmanlığı içinde mi? Yani İslam’da olmak yolda olmaktır. “İhdina’s sırata’l mustakım” bir anlamda bu yolun yolcusu olma azminin duasıdır. Zımnen “Ya Rabbi yola çıktım, yolumu açık eyle” demektir. Hiç şüphesiz bu yolculuk zorludur. Ama yolcu bilir ki her halükarda bu yol bitecektir ve tamamladığında mutlu sona ulaşacaktır. Dolayısıyla bu yolun yolcusu yoldan şikâyet etmez. Ancak yoldan çıkmaktan korkar. Çünkü yoldan çıkmak “gayril ma ‘dubi aleyhim…” hitabında kastedilenlerden olmak anlamına gelmektedir.

“ İslam Elestü bi Rabbikum dinidir”. Misakı-ı azime uymanın adıdır. İslam’a gelmek ahde vefa göstermektir. İslam’a gelmek yola gelmektir, kendine gelmektir. “İslam, insanlığa Allah’a yönelik ve O’na dair bu ilk şahadetini hatırlatmaktan öte bir şey yapmamaktadır. İslama giriş bir hatırlamadır, aslına dönmedir.”(P.Dünyada Kıbleyi Bulmak, T.J.WINTER. Gelenek yay.) Hiç şüphesiz insan kendine yetmez. Hiçbir ideoloji ve İslam dışı inanç insanı kendisiyle ve Allah ile barışık tutamaz. Dolayısıyla gayr-ı islami her şey yörüngeden sapmaktır. Yabancılaşmak ve uzaklaşmaktır.“Kim Allah’a teslimiyetten başka bir din ararsa, bu kendisinden asla kabul edilmeyecek ve o, ahirette kaybedenlerden olacaktır”. (Al-i İmran:85). İslam insanın organik ve doğal yoludur. İslam dışı her yol inorganik, hormonlu, yapay ve sahtedir.

İslam inanç sistemi tevhit kavramıyla ifade edilir. Tevhit birlik, teklik demektir. Yani Yaratıcının tekliği bağlamında, Yaratıcıya (tabii ve iradi) tek vücut halinde yönelerek aynı kulluk şarkısını söylemektir.

Tarihin her döneminde fıtrattan uzaklaşma olmuştur. Ancak modern zamanlarda uzaklaşma sistematik bir başkaldırıya dönüşmüştür. Bir anlamda modern insan yörüngeden çıkmıştır, yerini terk etmiştir. Evini terk etmiştir. Modern düşünce insanı yoldan çıkarmış, kendinden uzaklaştırmıştır. Hakikatle bağını sağlayan her ne varsa onlara savaş açmıştır. İnsanın kendine yeterli olduğu duygusunu aşılamış ve hayatı tek dünyaya indirgemiştir. Dünyada cennet kurma iddiasıyla yola çıkmış ama gelip dayandığı yer her anlamda hayatın ifsadı olmuştur. Yollar çoğalmıştır ve yolun çokluğu insanın kaybolmasına yol açmıştır. Çokluk dağılmaktır, parçalanmaktır, kendinden kaçmaktır. Herkesleşmektir. Küreselleşme denilen şey de aslında herkesleşmekten başka bir şey değildir. İnsan artık göklere ve ötelere değil et’e ve ot’a bakmaktadır. Oysa bakılan şey ve yer insanı tanımlar.

Peki, biz Müslümanlar nerdeyiz ve neye bakıyoruz? Yolumuz ismimizin anlamı olan teslim olmuşların yolu mudur. Yoksa başka yollara mı öykünüyoruz… Ne dersiniz?
Osman Sıkıcı